Amazon Leo Satellite Service म्हणजे काय? भारतात कधी येणार? जाणून घ्या Direct-to-Device (D2D) तंत्रज्ञानाची संपूर्ण माहिती
इंटरनेट आणि मोबाईल नेटवर्कच्या जगात मोठी क्रांती घडवण्याच्या दिशेने Amazon ने आणखी एक महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. कंपनीने Amazon Leo नावाची नवीन Direct-to-Device (D2D) Satellite Service सादर करण्याची योजना जाहीर केली आहे. या तंत्रज्ञानामुळे भविष्यात मोबाईल टॉवर नसतानाही स्मार्टफोनवरून कॉल, मेसेज आणि इंटरनेट वापरणे शक्य होऊ शकते.
विशेष म्हणजे Amazon ने अमेरिकेच्या FCC कडे 5,105 लो-अर्थ ऑर्बिट (LEO) उपग्रहांसाठी अर्ज केला आहे. या उपग्रहांच्या मदतीने जगभरातील दुर्गम भागांमध्येही मोबाईल सेवा उपलब्ध करून देण्याचे कंपनीचे उद्दिष्ट आहे.
Amazon Leo म्हणजे काय?
Amazon Leo ही Amazon ची नवीन उपग्रह-आधारित मोबाईल कनेक्टिव्हिटी सेवा आहे. या सेवेमुळे स्मार्टफोन थेट पृथ्वीभोवती फिरणाऱ्या LEO उपग्रहांशी संवाद साधू शकतील. त्यामुळे ज्या ठिकाणी मोबाईल टॉवरचे नेटवर्क उपलब्ध नाही, अशा भागातही वापरकर्त्यांना कनेक्टिव्हिटी मिळू शकेल.
ही सेवा केवळ इंटरनेटपुरती मर्यादित नसून व्हॉइस कॉल, SMS, डेटा सेवा आणि आपत्कालीन संपर्कासाठीही वापरता येणार आहे.
Direct-to-Device (D2D) तंत्रज्ञान म्हणजे काय?
Direct-to-Device म्हणजे स्मार्टफोन आणि उपग्रह यांच्यात थेट संपर्क.
आजच्या घडीला मोबाईल फोन जवळच्या सेल टॉवरशी जोडला जातो. पण D2D तंत्रज्ञानामध्ये मोबाईल फोन थेट उपग्रहाशी संवाद साधतो. त्यामुळे जंगल, डोंगर, समुद्र, दुर्गम गावे किंवा नैसर्गिक आपत्तीग्रस्त भागातही नेटवर्क उपलब्ध राहू शकते.
Amazon चे 5,105 उपग्रह
Amazon Leo प्रकल्पासाठी कंपनीने तब्बल 5,105 LEO Satellite तैनात करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे.
हे उपग्रह पृथ्वीपासून सुमारे 500 ते 600 किलोमीटर उंचीवर फिरतील. त्यामुळे कमी विलंब (Low Latency) आणि अधिक वेगवान डेटा सेवा मिळण्याची शक्यता आहे.
Amazon Leo ची प्रमुख वैशिष्ट्ये
Amazon Leo मध्ये अनेक आधुनिक सुविधा उपलब्ध असतील.
- मोबाईल टॉवरशिवाय कॉल
- थेट SMS सेवा
- Satellite Internet
- Emergency SOS
- लोकेशन शेअरिंग
- ग्रामीण भागासाठी नेटवर्क
- समुद्रातील जहाजांसाठी सेवा
- आपत्तीच्या काळात संपर्क
- IoT डिव्हाइस सपोर्ट
- भविष्यात 5G सुसंगत सेवा
कोणत्या ठिकाणी सर्वाधिक उपयोग होईल?
Amazon Leo चा सर्वात मोठा फायदा दुर्गम भागातील लोकांना होणार आहे.
उदाहरणार्थ—
- डोंगराळ भाग
- जंगल
- सीमावर्ती प्रदेश
- समुद्रातील जहाजे
- विमान प्रवास
- नैसर्गिक आपत्तीग्रस्त भाग
- नेटवर्क नसलेली गावे
अशा ठिकाणी मोबाइल टॉवर नसतानाही संपर्क कायम ठेवणे शक्य होईल.
कोणते स्मार्टफोन चालतील?
Amazon च्या माहितीनुसार भविष्यात Satellite Compatible Chipset असलेले स्मार्टफोन या सेवेसोबत कार्य करतील.
सध्या अनेक स्मार्टफोन कंपन्या Satellite Connectivity वर काम करत आहेत. त्यामुळे पुढील काही वर्षांत अधिकाधिक फोन या तंत्रज्ञानाला समर्थन देतील.
Starlink ला मोठे आव्हान
सध्या SpaceX चे Starlink Direct-to-Cell तंत्रज्ञान जगभर चर्चेत आहे.
मात्र Amazon Leo बाजारात आल्यानंतर उपग्रह-आधारित मोबाईल सेवांमध्ये मोठी स्पर्धा निर्माण होणार आहे.
याशिवाय AST SpaceMobile, Lynk Global यांसारख्या कंपन्याही या क्षेत्रात काम करत आहेत.
स्पर्धेमुळे ग्राहकांना कमी दरात अधिक चांगल्या सेवा मिळण्याची शक्यता आहे.
भारतात Amazon Leo सेवा कधी येईल?
सध्या Amazon ने अमेरिकेमध्ये आवश्यक मंजुरीसाठी अर्ज केला आहे.
उपग्रह प्रक्षेपण आणि नेटवर्क उभारणी पूर्ण झाल्यानंतर विविध देशांतील दूरसंचार कंपन्यांसोबत भागीदारी करून सेवा सुरू केली जाईल.
भारतामध्ये सेवा सुरू करण्यासाठी TRAI आणि DoT कडून आवश्यक परवानग्या घ्याव्या लागतील.
अधिकृत तारीख अद्याप जाहीर करण्यात आलेली नाही.
Apple आणि इतर भागीदारी
Amazon ने उपग्रह कनेक्टिव्हिटी अधिक व्यापक करण्यासाठी विविध दूरसंचार भागीदारांसोबत सहकार्य करण्याची योजना आखली आहे.
भविष्यात समर्थित स्मार्टफोन आणि वेअरेबल उपकरणांवर Satellite आधारित सेवा अधिक सक्षम करण्यावर कंपनीचा भर असेल.
Amazon Leo चे फायदे
- मोबाईल टॉवरवर अवलंबित्व कमी
- ग्रामीण भागात इंटरनेट
- आपत्कालीन परिस्थितीत सुरक्षित संपर्क
- जागतिक कनेक्टिव्हिटी
- कमी नेटवर्क असलेल्या भागांसाठी उत्तम उपाय
- भविष्यातील स्मार्ट कम्युनिकेशन
काही आव्हाने
या प्रकल्पासमोर काही मोठी आव्हानेही आहेत.
- हजारो उपग्रह प्रक्षेपित करण्याचा प्रचंड खर्च
- विविध देशांतील नियामक मंजुरी
- स्पेक्ट्रम व्यवस्थापन
- अवकाशातील वाढती गर्दी
- पर्यावरण आणि Space Debris संबंधी चिंता
भारतासाठी याचे महत्त्व
भारतामध्ये अजूनही अनेक दुर्गम भागांमध्ये मोबाईल नेटवर्क मर्यादित आहे.
Amazon Leo सारखी Satellite सेवा उपलब्ध झाल्यास
- दुर्गम गावांमध्ये इंटरनेट पोहोचू शकते.
- आपत्कालीन सेवांमध्ये सुधारणा होईल.
- शिक्षण आणि टेलिमेडिसिनला चालना मिळेल.
- डिजिटल इंडिया मोहिमेला गती मिळू शकते.
Amazon Leo हा केवळ आणखी एक Satellite प्रकल्प नसून भविष्यातील मोबाईल कनेक्टिव्हिटीचा महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकतो. Direct-to-Device तंत्रज्ञानामुळे मोबाईल टॉवर नसलेल्या भागातही संपर्क ठेवणे शक्य होईल. SpaceX Starlink सोबतची स्पर्धा वाढल्याने ग्राहकांना अधिक चांगल्या, वेगवान आणि परवडणाऱ्या Satellite सेवा मिळण्याची शक्यता आहे.
जर Amazon ला आवश्यक मंजुरी मिळाली आणि प्रकल्प नियोजनानुसार पुढे गेला, तर पुढील काही वर्षांत जगभरातील मोबाइल नेटवर्कची व्याख्याच बदलू शकते.